Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn (IMTS) là tổ chức khoa học công nghệ với định hướng phát triển theo mô hình Viện Đo lường quốc gia (NMI) với chức năng thiết lập, duy trì các chuẩn đo lường có độ chính xác cao, dẫn xuất chuẩn đến các chuẩn đo lường, phương tiện đo trong công nghiệp, phòng hiệu chuẩn, thử nghiệm được công nhận và đơn vị sử dụng.
Nguồn nhân lực của Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn gồm các cán bộ được tuyển dụng tốt nghiệp từ các Trường Đại học chính quy tốp đầu của cả nước, được đào tạo bài bản và chuyên sâu về đo lường. Hằng năm Viện cử các cán bộ sang các Viện Đo lường Quốc gia tiên tiến trong khu vực (CMS/ITRI, KRISS, NMC, NIM, NIMT,…) để đào tạo nâng cao chuyên môn nghiệp vụ về đo lường. Ngoài ra, Viện có Nhóm Chuyên gia về đo lường (EGM) là các chuyên gia giàu kinh nghiệm được đào tạo, làm việc từ Viện Đo lường Việt Nam (VMI) và các Viện Đo lường quốc gia trong khu vực (NMIs).
Trang thiết bị chuẩn đo lường, hạ tầng kỹ thuật phòng thí nghiệm của Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn được đầu tư bài bản, hiện đại, đồng bộ, có độ chính xác cao và có trình độ chuẩn tương đương với các chuẩn đo lường của các Viện Đo lường quốc gia trong khu vực. Hầu hết các chuẩn đo lường, phương tiện đo của Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn được liên kết chuẩn trực tiếp đến các chuẩn đo lường của các Viện Đo lường Quốc gia (NMIs) tiên tiến trong khu vực và trên thế giới (CMS/ITRI, KRISS, NIM, NIMT, NMIA, NMC, PTB). Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn đóng vai trò quan trọng trong Hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI).
Chúng ta có thể nhận thấy, trong Hệ thống chuẩn đo lường của từng lĩnh vực đo đã được xác lập gồm chuẩn quốc gia (thường đạt trình độ chuẩn đầu hoặc chuẩn thứ) và các chuẩn có độ chính xác thấp hơn là chuẩn chính và chuẩn công tác, được trình bày trong Hình 1.
Theo sơ đồ hình tháp hệ thống chuẩn đo lường quốc gia các nước trên thế giới và Việt Nam nêu trên cho thấy: các Viện đo lường quốc gia (NMIs) được chỉ định giao cho việc thực hiện thiết lập và duy trì hệ thống chuẩn đo lường quốc gia các đại lượng vật lý và hóa học với độ chính xác cao nhất trong một quốc gia, các chuẩn đo lường quốc gia phải được liên kết chuẩn tới hệ đơn vị quốc tế SI, dẫn xuất chuẩn xuống chuẩn đo lường có độ chính xác thấp hơn và góp phần làm cơ sở pháp lý và khoa học để thống nhất thực hiện các hoạt động đo lường trong cả nước và giữa các quốc gia/nền kinh tế cùng thiết lập, duy trì và bảo quản các chuẩn đo lường quốc gia với trình độ tương đương nhau. Trình độ chuẩn đo lường quốc gia trong một quốc gia có thể là chuẩn đầu hoặc chuẩn thứ, tùy thuộc sự phát triển khoa học công nghệ và nhu cầu kinh tế xã hội của quốc gia đó.
Vai trò và năng lực của NMIs còn được thể hiện thông qua các giá trị độ không đảm bảo đo của các phép đo mà NMIs đó công bố. Theo sơ đồ sao truyền chuẩn đo lường trong một quốc gia, giá trị độ không đảm bảo đo sẽ tăng dần xét từ NMIs đến cơ sở sử dụng.
Tăng cường, đổi mới hoạt động liên kết chuẩn tới hệ đơn vị quốc tế (SI) của Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn đối với lĩnh vực đo lường quang học.
Như đã trình bày trong Hình 1, chuỗi liên kết chuẩn là một chuỗi so sánh liên tục không đứt đoạn, tất cả đều có độ không đảm bảo đo được công bố. Điều này đảm bảo rằng kết quả đo hoặc giá trị của chuẩn đo lường có liên quan đến chuẩn đo lường tham chiếu có độ chính xác cao hơn, sẽ dừng ở chuẩn đầu.
Đơn vị sử dụng có thể được liên kết chuẩn ở mức quốc tế cao nhất bằng cách liên kết chuẩn trực tiếp đến các chuẩn đo lường của Viện đo lường quốc gia hoặc từ phòng thí nghiệm hiệu chuẩn thứ cấp, thường là phòng thí nghiệm được công nhận. Do có sự thuận thừa nhận lẫn nhau về đo lường (CIPM-MRA) mà liên kết chuẩn đo lường có thể được dẫn xuất từ các phòng thí nghiệm bên ngoài quốc gia.
Viện Công nghệ Đo lường và Chất chuẩn (IMTS) đã nhận thức vai trò, tầm quan trọng của hoạt động liên kết chuẩn tới hệ đơn vị quốc tế (SI). Năm 2024, IMTS đã chuyển các trang thiết bị chuẩn đo lường có độ chính xác cao lĩnh vực đo lường quang ánh sáng, quang thông tin hiệu chuẩn tại các Viện Đo lường quốc gia Úc, Hàn Quốc (NMIA, KRISS) để đảm bảo liên kết chuẩn tới hệ đơn vị quốc tế (SI). Các chuẩn đo lường lĩnh vực quang ánh sáng, quang thông tin của IMTS sau khi được hiệu chuẩn tại NMIA, KRISS đạt được giá trị độ không đảm bảo đo nhỏ nhất Việt Nam hiện nay và có trình độ chuẩn đo lường tương đương với các chuẩn đo lường của một số Viện Đo lường quốc gia trong khu vực.
Hình ảnh một số giấy chứng nhận hiệu chuẩn chuẩn đo lường lĩnh vực đo lường quang ánh sáng, quang thông tin của IMTS hiệu chuẩn tại NMIA, KRISS được trình bày sau đây:
